WIBOR, czyli Warsaw Interbank Offered Rate, od lat stanowił kluczowy punkt odniesienia dla oprocentowania kredytów, szczególnie tych hipotecznych, udzielanych w złotych. To wskaźnik, który wskazuje, po jakiej stopie procentowej banki pożyczają sobie pieniądze na rynku międzybankowym, a jego poziom wpływa m.in. na wysokość rat kredytów zmiennoprocentowych oraz koszt finansowania instrumentów finansowych.
W ostatnich latach polski system wskaźników referencyjnych przeszedł poważną transformację, wynikającą zarówno z globalnych reform dotyczących benchmarków, jak i z chęci zwiększenia przejrzystości, wiarygodności oraz zgodności z unijnymi regulacjami. WIBOR, tak jak wiele innych wskaźników IBOR na świecie, zaczyna ustępować miejsca nowym rozwiązaniom.
Dlaczego zmiana? Problemy z WIBOR
Reformy dotyczące WIBOR wynikały z kilku kluczowych problemów tego wskaźnika:
- WIBOR częściowo był ustalany na podstawie deklaracji banków, a nie wyłącznie rzeczywistych transakcji, co w pewnych sytuacjach mogło ograniczać jego obiektywność i przejrzystość;
- jego konstrukcja nie była w pełni zgodna z międzynarodowymi standardami benchmarków finansowych określonymi w rozporządzeniu BMR (Benchmark Regulation) obowiązującym w UE;
- globalnie podobne wskaźniki IBOR były zastępowane przez tzw. risk-free rates (RFR) — bardziej stabilne i oparte na transakcjach rynku pieniężnego.
Aby sprostać tym wyzwaniom, powołano Narodową Grupę Roboczą ds. reformy wskaźników referencyjnych (NGR), której zadaniem była analiza i wskazanie następcy WIBOR.
POLSTR — nowy wskaźnik, który zastąpi WIBOR
Po serii analiz i konsultacji w latach 2024–2025 NGR oraz jej Komitet Sterujący wybrały nowy wskaźnik, który ma zastąpić WIBOR w polskim systemie finansowym. Indeks ten nosi nazwę POLSTR (Polish Short Term Rate). Business Insider Polska+1
Planowane jest, że POLSTR stanie się dominującym wskaźnikiem dla nowych produktów finansowych już od końca 2025 roku, a jego pełne wdrożenie w kredytach indywidualnych przewidziano na drugi kwartał 2026 roku.
Co z istniejącymi umowami kredytowymi?
Reforma nie oznacza automatycznego rozwiązania umów kredytowych ani konieczności podpisywania kolejnych aneksów przez kredytobiorców. W większości przypadków zmiana wskaźnika nastąpi w sposób automatyczny, przez wprowadzenie zapisu o nowym benchmarku lub odpowiedniej klauzuli w umowie. Bankier.pl
Przy przejściu z WIBOR na POLSTR (czy też pierwotnie planowane indeksy, np. WIRON/WIRF) stosowane będzie tzw. dostosowanie spreadu, aby zapewnić tzw. neutralność ekonomiczną: zmiana nie powinna w teorii powodować zysku ani straty dla banku ani klienta.
Harmonogram likwidacji WIBOR
Według najnowszych planów:
- WIBOR ma przestać być publikowany i stosowany stopniowo do końca 2027 roku, choć pierwsze produkty oparte na POLSTR pojawią się już wcześniej.
- W praktyce niektóre skrócone terminy publikacji wskaźników WIBOR/WIBID są już wycofywane, zgodnie z decyzjami administratora i regulatora rynku. KNF
Jakie skutki dla kredytobiorców i rynku?
Dla kredytobiorców:
- Nowe kredyty o zmiennym oprocentowaniu będą coraz częściej oparte na POLSTR zamiast WIBOR.
- Zmiana wskaźnika sama w sobie nie daje automatycznie niższych rat — zależy to od aktualnych warunków rynkowych i konstrukcji spreadu. www.money.pl
- Proces przejścia może wymagać informacji i wyjaśnień od banków, szczególnie przy istniejących umowach. Bankier.pl
Dla rynku finansowego:
- Polska dostosowuje się do międzynarodowych standardów dotyczących benchmarków, co może poprawić atrakcyjność polskiego rynku dla inwestorów zagranicznych i zwiększyć jego stabilność.
- Instrumenty finansowe, obligacje skarbowe i korporacyjne będą mogły być wyceniane i emitowane z odniesieniem do nowego wskaźnika POLSTR. Biznes PAP
Podsumowanie
WIBOR, który przez lata był fundamentem ustalania kosztu kredytów i innych zobowiązań finansowych w Polsce, zostaje stopniowo zastępowany przez nowy, bardziej transparentny i zgodny z unijnymi standardami wskaźnik POLSTR (Polish Short Term Rate). Proces ten jest częścią szerszej reformy, mającej na celu zwiększenie bezpieczeństwa i wiarygodności rynku finansowego. Choć zmiana może być źródłem niepewności dla części kredytobiorców, jej ostatecznym celem jest stworzenie bardziej stabilnego i przewidywalnego systemu referencyjnego. Biznes PAP
Przeczytaj też moje wcześniejsze artykuły o tej tematyce: